آشنایی با حسابداری مدیریت

تعریف حسابداری مدیریت و حوزه عمل آن:

مطابق نظر انجمن حسابداران خبره مدیریت (CIMA)، "حسابداری مدیریت، فرایند تعریف، اندازه گیری، تجمیع، تجزیه و تحلیل، مهیاسازی ، تفسیر و تبادل اطلاعات مورد استفاده مدیریت جهت برنامه ریزی، ارزیابی و کنترل یک واحد تجاری و جهت اطمینان از استفاده مناسب و پاسخگویی به منابع شان میباشد. حسابداری مدیریت همچنین تهیه گزارشهای مالی را نیز برای گروههای غیرمدیریتی مانند ذینفعان، بستانکاران، سازمانهای قانون گذار و مراجع مالیاتی را شامل می شود.

موسسه حسابداران رسمی آمریکا (AICPA) بیان داشته است که حسابداری مدیریت در عمل به گسترش در سه حوزه زیر می انجامد:

  • مدیریت راهبردی – ارتقای نقش حسابدار مدیریت به عنوان یک شریک راهبردی در سازمان.
  • مدیریت عملکرد – توسعه عملکرد تصمیم گیری کسب و کار و مدیریت عملکرد سازمان.
  • مدیریت ریسک – مشارکت در چارچوب ها و شیوه ها برای شناسایی، اندازه گیری، مدیریت و گزارشگری ریسکها و دستیابی به اهداف سازمان .

موسسه حسابداری خبره مدیریت (ICMA)، نیز اظهار داشته است: "یک حسابدار مدیریت، دانش و مهارت حرفه ای خود را در تهیه و ارائه اطلاعات مالی و سایر تصمیمها به روشی بکار میگیرد که برای مدیریت در تدوین سیاستها و در برنامه ریزی و کنترل عملیات مورد تعهدش یاری رسان باشد". بنابراین به حسابداران مدیریت در بین حسابداران به عنوان "ارزش آفرینان" نگاه میشود. آنها بیشتر علاقه دارند به جلو نگاه کنند و تصمیماتی بگیرند که آینده سازمان را تحت تاثیر قرار خواهد داد، تا به ثبت تاریخی و رعایت (حفظ امتیاز) جنبه های حرفه ای. بنابراین دانش و تجربه حسابداری مدیریت می بایت در زمینه های مختلف از جمله مدیریت اطلاعات، خزانه داری، حسابرسی کارایی، بازاریابی، ارزشیابی، قیمت‌گذاری، تدارکات و غیره دانش لازم را داشته باشد(برگرفته از سایت ویکی پدیا).

در ماه مارس 1998، کميته حسابداري مالي و مديريت (FMAC) که زير مجموعه‌اي از فدراسيون بين‌المللي حسابداران (IFAC) محسوب مي‌شود، بيانيه تجديدنظر شده رويه‌ي بين‌المللي حسابداري مديريت را صادر نمود، که در آن تمامي مفاهيم مرتبط با حسابداري مديريت، تعريف شده است. اين بيانيه، دامنه کاربرد حسابداري مديريت را به تمامي فعاليت‌هاي فرآيند مديريت در تمامي سازمانهاي تجاري تعميم داد و آن را بخشي جدا نشدني از فرآيند مديريت، جهت تهيه و ارائه اطلاعات لازم براي برنامه‌ريزي، ارزيابي، کنترل و تصميم‌گيري قلمداد کرده است.پس حسابداری مدیریت عبارت است از فرآیند شناسایی، اندازه گیری،  جمع آوری  اطلاعات (اعم از مالی و غیر مالی) و تجزیه و تحلیل آنها  به منظور کمک به مدیریت سازمان درایفای وظایف  ارزیابی، برنامه ریزی و کنترل سازمان است. این تعریف از حسابداری مدیریت، بخوبی در شکل زیر که  چارچوب و حیطه عمل حسابداری مدیریت از نظر کوکینز (2001) است، قابل درک می باشد. همانطور که در این شکل ملاحظه می کنید. حیطه عمل  حسابداری مدیریت در دو بخش است:

1 -اندازه گيري هزينه(بهايابي)

 2- استفاده از اطلاعات هزينه(پشتيباني تصميم).

بخش اول کار حسابداری مدیریت یعنی اندازه گیری هزینه، در واقع  همان "حسابداری صنعتی " است و بخش دوم کار حسابداری مدیریت که باعث شده حسابداری مدیریت  تا حد شریک مدیریت عالی سازمان ارتقا یابد، تهیه اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی مدیر در ایفای سه مسئولیت اصلی اش یعنی ارزیابی، کنترل و برنامه ریزی می باشد. در ضمن ابزارهای مختلفی که حسابداری مدیریت، مورد استفاده قرار می دهد نیز در این شکل آورده شده است. بسته به اینکه حسابداران مدیریت در یک واحد اقتصادی از چه کدامیک از این ابزارها استفاده نمایند. می توان میزان تکامل حسابداری مدیریت و توسعه یافتگی اش را در آن واحد اقتصادی متوجه شد.

چارچوب و حیطه عمل حسابداری مدیریت

 مراحل تکاملی حسابداری مدیریت:

مطابق نظر فدراسيون بين‌المللي حسابداران ، چهار مرحله تکامل براي اطلاعات حسابداري مديريت در نظر گرفته شده است که عبارتند از:

مرحله‌ي يک مربوط به سالهاي قبل از سال 1950 ميلادي است. تأکيد و تمرکز اصلي حسابداری مدیریت (بهتر است بگوییم حسابداری صنعتی)،  در اين برهه از زمان بر تعيين بها و کنترل مالي بوده است و منبع اصلي اطلاعات دراين مرحله، صورتهاي مالي به‌شمار مي‌رفت که در آن،استفاده از نسبتهاي تحليلي، تحليل‌هاي صورتهاي مالي و ديگر تکنيکهاي محاسبه بها بسيار رايج بوده است.

مرحله‌ي دو تا سال 1965 ميلادي را دربرمي‌گيرد که در آن توجه حسابداری مدیریت بهتر است بگوییم حسابداری صنعتی) به سمت گردآوري اطلاعات به‌منظور تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي مديريتي و کنترل از طريق استفاده از تکنيکهايي نظير تحليل تصميم و حسابداري سنجش مسئوليت بوده است. از جمله روشهايي که در اين مرحله استفاده مي‌شده است و به‌نوعي روشهاي سنتي حسابداري صنعتی تلقي مي‌شوند، مي‌توان به بهايابي استاندارد، تجزيه و تحليل بها- حجم فعاليت- سود و تحليل‌هاي نقطه سربه‌سر اشاره کرد.

مرحله‌ي سه مربوط به سالهاي پيش از 1985 ميلادي است، زماني که تاکید حسابداری مدیریت معطوف به کاهش اتلاف منابع مورد استفاده در توليد بوده است. اين امر از طريق حذف «فعاليتهاي بدون ارزش افزوده» و استفاده از فرمولهاي رياضي‌ای مانند: مقدار سفارش اقتصادي (مدل EOQ) يا رگرسيون چند متغيره، محقق شد.

در مرحله‌ي چهار، تأکيد بر خلق ارزش از طريق استفاده‌ي اثربخش از منابع است و تکنيکهاي محرک ارزش برای مشتري و سهامدار و همچنين نوآوريهاي سازماني را مورد توجه قرار مي‌دهد. دراين مرحله، بکارگيري روشهاي پيشرفته حسابداري مديريت مانند سيستم اقدام به‌هنگام[1] (JIT)، کارت ارزيابي‌متوازن[2]، ترازسنجی[3] و حسابداري مديريت استراتژيک، برجسته و متداول گردیده  است. طبق بيان فدراسيون بين‌المللي حسابداران (IFAC) بعد از سال 1985 توجه دنيا و به‌خصوص کشورهاي توسعه‌يافته به سمت مرحله‌ي چهارم حسابداري مديريت معطوف بوده است. (برگرفته از مقاله حسابداری مدیریت، ابزاری در خدمت اقتصاد مقاومتی)

وضعیت حسابداری مدیریت در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

برای کسب اطلاع بیشتر درخصوص وضعیت حسابداری مدیریت در ایران به مقاله زیر رجوع شود:

بررسی وضعیت حسابداری مدیریت در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

مطابق تحقیق فوق، متاسفانه در شرکتهای ایرانی استفاده از حسابداری به ‌مثابه ابزاری برای مدیریت، کاربرد چندانی نیافته است و فرهنگ یاری‌جویی از رویه‌های حسابداری مدیریت به اندازه کافی در بین مدیران ایرانی ترویج نیافته است.

 

برخی کتابهای  منتشره در زمینه حسابداری مدیریت به زبان فارسی :

  • حسابداری مدیریت استراتژیک: از تئوری تا عمل (جلد اول و دوم)، تالیف دکتر محمد نمازی با همکاری گروه عملی ، 1392، ناشر: سمت
  • حسابداری مدیریت، تالیف و ترجمه: دکتر محمدرضا نیکبخت و دکتر زهرا دیانتی دیلمی، انتشارات مهربان نشر
  • حسابداری مدیریت ، دکترحسین سجادی و هاشم علی صوفی، ناشر:دانشگاه‏شهیدچمران‏اهواز
  • حسابداری مدیریت راهبردی، تالیف دکتر فریدون رهنمای رودپشتی، ناشر: دانشگاه آزاداسلامی
  • حسابداری مدیریت، دکتر ساسان مهرانی، دکتر غلامرضا کرمی، محمدعبدزاده و امید فرجی، ناشر: نگاه دانش.
  • حسابداری مدیریت، دکتر رضا شباهنگ، ناشر: سازمان حسابرسی

 

برخی موسسات مرتبط با حسابداری مدیریت

Chartered Institute of Management Accountants(CIMA)

Chartered Global Management Accountant (CGMA)

Certified Management Accountant (CMA)

Institute of Management Accountants (IMA)

The Institute of Certified Management Accountants (ICMA)

The Institute of Cost Accountants of India ICAI-CMA

رشته حسابداری مدیریت

برای کسب اطلاعات در خصوص برنامه درسی رشته حسابداری مدیریت(مقطع کارشناسی ارشد) اینجا کلیک نمایید.



[1]Just in time

[2]Balancescorecard

[3]Benchmarking

ورود به سایت

نام کاربری
کلمه عبور
متن تصویر
This is a captcha-picture. It is used to prevent mass-access by robots. (see: www.captcha.net)
فراموشی رمز
فراموشی اطلاعات
امروز :
بازدید روز 86
بازدید هفته 472
بازدید ماه 1631
بازدید کل 240350
نفرات آنلاین 8
آی پی شما 3.80.85.76